Wednesday, Jul 23rd

Last update07:50:41 AM GMT

Thuviensinhhoc.com Sinh thái học Ảnh hưởng của nhiệt độ đối với sinh vật

Ảnh hưởng của nhiệt độ đối với sinh vật

Email In

- Ý nghĩa của nhiệt độ :

Nhiệt độ trên trái đất phụ thuộc vào năng lượng  mặt  trời  và  thay  đổi  theo  vĩ  độ  (theo  vùng  địa  lý  và  theo  chu  kỳ trong năm).

Nhiệt  độ  là  nhân  tố  khí  hậu  có  ảnh  hưởng  rất  lớn  đến  sinh  vật, nhiệt độ tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình sống của sinh vật (sự  sinh  trưởng,  phát  triển,  sinh  sản...),  đến  sự  phân  bố  của  các  cá  thể, quần thể và quần xã.

Sự khác nhau về nhiệt độ trong không gian và thời gian đã tạo ra những nhóm sinh thái có khả năng thích nghi khác nhau. Nhiệt độ còn ảnh hưởng đến các yếu tố khác của môi trường như độ ẩm không khí, độ ẩm đất ...

Trong khí hậu nông nghiệp và sinh thái học hiện đại, theo mức độ đáp ứng nhiệt của sinh vật, mà người ta chia ra 4 đới nhiệt cơ bản :

1.  Nhiệt  đới:  Nhiệt  độ  không  thấp  hơn  00C  (ngoại  trừ  những vùng  núi  cao).  Nhiệt  độ trung  bình tháng  lạnh nhất  15  -  200C. Nhiệt  độ phân bố đều trong năm, dao động không quá 50C.

2.  Cận  nhiệt  đới  (á  nhiệt  đới):  Nhiệt  độ  tháng  lạnh  nhất  không quá 40C, tháng nóng nhất cao hơn 200C. Nhiệt độ tối thiểu có khi xuống dưới 00C nhưng không phải hàng năm.

3.  Ôn  đới  :  Thực  vật  sinh  trưởng  vào  mùa  hè,  mùa  đông  nghỉ. Thời gian không có tuyết khoảng 70 - 80 ngày. Mùa đông có tuyết dày.

4. Hàn đới (đới lạnh) : Mùa sinh trưởng của thực vật chỉ 1,5 - 2 tháng, hầu như lúc nào cũng lạnh.

- Tác động của nhiệt độ lên sinh vật.

Ở sinh vật có hai hình thức trao đổi nhiệt :

+ Các sinh vật tiền nhân (vi khuẩn, vi khuẩn lam), Protista, nấm, thực vật, động vật không xương sống, cá, lưỡng thê, bò sát không có khả năng điều hòa nhiệt độ cơ thể, do đó nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường và luôn biến động. Người ta gọi nhóm sinh vật này là sinh vật biến nhiệt (Poikilotherm) hay nhóm ngoại nhiệt (Ectotherm).

+ Các sinh vật có tổ chức cao như các loài động vật chim, thú nhỏ sự phát triển hoàn chỉnh cơ chế điều hòa nhiệt độ và sự hình thành trung tâm điều hòa nhiệt ở não đã giúp chúng duy trì được nhiệt độ cực thuận thường xuyên của cơ thể, không phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường ngoài. Người ta gọi nhóm động vật này là động vật đẳng nhiệt (động vật máu  nóng)  (Homeotherm)  hay  nhóm  nội  nhiệt  (Endotherm),  chúng  điều hoà nhiệt nhờ sự sản sinh nhiệt từ bên trong cơ thể của mình.

Trung gian giữa hai nhóm này có nhóm thứ ba, các loài sinh vật thuộc nhóm này vào thời kỳ không thuận lợi chúng ngủ hoặc ngừng hoạt động, nhiệt độ cơ thể hạ thấp nhưng không bao giờ xuống dưới 10 - 130C.

Nhóm này gồm một số loài gặm nhắm như sóc đất, sóc mác mốt, nhím, chuột sóc, chim én, dơi, chim hút mật.

Khoảng dao động nhiệt độ trên bề mặt hành tinh đạt trên 10000C, nhưng sự sống chỉ có thể tồn tại trong giới hạn từ -2000C - 1000C. Phần lớn các loài sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ 0 - 500C hay còn thấp hơn. Trong các suối nước nóng, một số vi khuẩn có thể sống ở 880C, vi khuẩn lam ở 800C. Cá sóc (Cyprinodon macularis) sống ở nhiệt độ 520C.

Trong  khi  đó  có  loài  lại  sống  ở  nhiệt  độ  rất  thấp.  Ấu  trùng  sâu  ngô (Pyrausta  nubilaris)  chuẩn  bị  qua  đông  chịu  được  nhiệt  độ  -27,20C,  cá tuyết (Boregonus saida) hoạt động tích cực ở nhiệt độ -20C. Hoặc một số loài sinh vật có giới hạn nhiệt độ rất lớn, như loài chân bụng (Hydrobia aponensis) từ -1 - +600C, còn đỉa phiến (Planuria gonocephala) từ 0,5 - 240C.

Những loài sinh vật trao đổi nhiệt ngoài (hay cơ thể biến nhiệt) có thể thích nghi với nhiệt độ cao, nhưng ở nhiệt độ thấp, chẳng hạn ở nhiệt độ -10C  lại rất nguy  hiểm và có thể bị chết, do dịch tế bào bị đóng băng.

Tuy nhiên, một số loài có thể sống ở nhiệt độ thấp hơn giá trị trên vì dịch tế bào có độ hạ băng điểm thấp. Độ hạ băng điểm thấp liên quan với sự gia tăng hàm lượng các muối khoáng và hợp chất hữu cơ khác chứa trong dịch tế bào và dịch thể xoang.

Hương Thảo - Theo giáo trình Sinh thái học


Hướng dẫn download:
Click vào link → Chờ 5 giây → Click vào SKIP AD >> (Pass nếu có: www.thuviensinhhoc.com)

Hãy click nút Like và G+1 để ủng hộ Thư Viện Sinh Học!


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: