Tuesday, Sep 30th

Last update08:13:18 AM GMT

Thuviensinhhoc.com

Các hormon tác dụng thông qua “các chất truyền tin thứ 2”

Email In

Những hormon có bản chất protein, peptid hay acid amin (như các catecholamin của tuyến trên thận) tác dụng theo cơ chế này.

Các hormon được gọi là “chất truyền tin thứ nhất” theo máu mang thông tin đến tế bào. Khi tiếp xúc với màng chúng được gắn với các thụ cảm thể đặc hiệu có sẵn trên màng. Phức hợp hormon- thụ cảm thể mới hình thành thông qua các “phân tử kết hợp” là G-protein trên màng sẽ phản ứng với 3 hệ thống đáp ứng khác nhau của màng là:

Hệ thống adenylylcyclase - AMP vòng (AMPv)

Hệ thống calcium - calmodulin

Hệ thống phospholipase - phospholipid

a.   Hệ thống adenylylcyclase - AMPv

G-protein là chất trung gian và sở dĩ được gọi là G-protein vì protein có khả năng kết hợp với Guanylnucleotid, hoặc ở dạng GDP (guanosine diphosphate) hoặc ở dạng GTP (guanosine triphosphate).  Chỉ  có  GTP  mới  có  tác  dụng  hoạt hóa adenylylcyclase, một  enzym gắn trên màng nguyên sinh chất, còn GDP không có tác dụng này. Chính phức hợp hormon - thụ cảm thể đặc hiệu mới hình thành có tác dụng xúc tác chuyển GDP thành GTP khi thụ cảm thể còn ở dạng tự do, chưa kết hợp với hormon không có tác dụng này. Enzym adenylylcyclase được hoạt hóa sẽ xúc tác cho quá trình hình thành AMPtừ adenosintriphosphat (ATP) với sự có mặt của ion Mg như là một đồng yếu tố. AMPv  được gọi là “chất truyền tin thứ hai”. AMPv kích thích sự hoạt động của proteinkinase chuyển chúng sang dạng hoạt động. Chính enzym proteinkinase hoạt động này hoạt hóa một loạt các enzym trong con đường chuyển hóa ở nội bào bằng cách phosphoryl hóa các kinase của chúng. Kết quả cuối cùng là làm thay đổi quá trình chuyển hóa vật chất trong tế bào và làm cho các quá trình này diễn ra thuận lợi.

Có thể tóm tắt cơ chế này trong sơ đồ sau

hoocmon-3

Sơ đồ cơ chế tác dụng của hormon thông qua hệ thống adenylylcyclase-AMPV

Hoạt động của AMPv  được kết thúc bằng sự thủy phân của nó do enzym phosphodiesterase xúc tác, và trở thành dạng AMP không hoạt động. Sự hình thành AMPv  từ ATP và quá trình thuỷ phân của nó để trở thành dạng không hoạt động được trình bày trong sơ đồ sau:

thuy_phan_amp 

Sự thuỷ phân AMPV

 

b.   Hệ thống Calcium - Calmodium

Khi hormon kết hợp với thụ cảm thể trên màng, thông qua một G-protein đặc hiệu, làm hoạt hoá các kênh calci trên màng làm cho calci từ dịch ngoại bào chuyển vào trong nội bào. Lượng calci dự trữ ở các túi tại lưới nội nguyên sinh và ty thể cũng được huy động và giải phóng ra. Lượng calci nội bào tăng lên đáng kể, kết hợp với các loại protein đặc hiệu ở trong bào tương là calniodulim. Phức hợp calci-calmodulin với những tỉ lệ khác nhau sẽ làm tăng hoặc giảm hoạt tính của các loại enzym phụ thuộc calci trong nội bào. Kết quả là nồng độ của các chất chuyển hóa trong tế bào cũng biến đổi theo.

Có thể tóm tắt trong sơ đồ sau:

hoocmon-1

Sơ đồ cơ chế tác dụng của hormon thông qua hệ thống calcium-calmodulin

c.   Hệ thống phospholipase - phospholipid

Phức hợp hormon-thụ cảm thể mới được hình thành thông qua một G-protein đặc hiệu hoạt   hóa   phospholipase   ở   màng.   Enzym   này   phân   giải   một   dạng   phospholipid   là phosphatidylinositol  tạo  thành  diacylglycerol  và  inositol  triphosphat.  Các  diacylglycerol  là chất hoạt hóa protein kinase-C, còn các inositol triphosphat có tác dụng huy động ion Ca từ lưới nội nguyên sinh chất. Các protein kinase - C hoạt hóa đến lượt mình lại hoạt hóa hoặc ức chế các enzym khác ở nội bào. Kết quả cuối cùng làm thay đổi quá trình chuyển hoá các chất ở nội bào. Quá trình thủy phân các diacylglycerol còn tạo ra acid arachidonic làm nguyên liệu tổng hợp prostaglandin. Chất này tham gia điều chỉnh các phản ứng của tế bào. Có thể tóm tắt trong sơ đồ sau:

hoocmon-2

Sơ đồ cơ chế tác dụng của hormon  thông qua hệ thống phospholipase – phospholipid

Hiện nay người ta đã phát hiện khoảng hơn 10 hormon tác dụng theo cơ chế thông qua G- protein trên màng với 3 hệ thống nói trên. Các hormon là chất truyền tin thứ nhất chỉ truyền thông tin đến màng tế bào thông qua chất truyền tin thứ hai như AMPv, ion Ca và calmodulin, phospholipase-phospholipid để tiếp tục tác dụng đến các quá trình chuyển hóa nội bào. Bằng cách này, các phản ứng của các hormon xảy ra rất nhanh từ vài giây đến vài phút.

Đại Nam


Hướng dẫn download:
Click vào link → Chờ 5 giây → Click vào SKIP AD >> (Pass nếu có: www.thuviensinhhoc.com)

Hãy click nút Like và G+1 để ủng hộ Thư Viện Sinh Học!