Thư viện sinh học

1. Ống tiêu hoá

Có cấu tạo điển hình gồm các phần sau: Khoang miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột (chia làm 3 phần khác nhau) và hậu môn. Do thành phần thức ăn của thú rất khác nhau nên cấu tạo ống tiêu hoá (nhất là khoang miệng) và tuyến tiêu hoá cũng rất khác nhau ở các nhóm thú.

Khoang miệng

Chia thành khoang miệng trước và khoang miệng chính thức: Khoang miệng trước hình thành do có môi và má. Đặc biệt vòi voi do môi trên và mũi hình thành. Khoang  miệng  sau  là  phần  nằm  sau  hàm  răng  thông  với  3  đôi  tuyến  nước  bọt.  - Tuyến nước bọt lớn, nằm dưới lưỡi, sau lưỡi và mang tai

- Răng: Ở thú răng dị hình, có 4 loại là răng cửa, răng nanh, răng trước hàm và hàm. Răng thú cắm vào lỗ chân răng của xương hàm, chất xương bên trong được hình  thành  từ  trung  bì,  bọc  ngoài  là  một  lớp  men  có  nguồn  gốc  ngoại  bì,  có  một khoang rỗng chứa tủy răng, mạch máu và dây thần kinh. Răng thú gồm răng cửa, răng nanh, răng trước hàm và răng hàm. Vai trò của các loại răng khác nhau: Răng cửa cắt thức ăn, răng nanh để cắn, xé mồi, răng trước hàm và răng hàm chính thức nghiền thức ăn. Nha thức (hay công thức răng) được ký hiệu bằng một phân số mà tử số là số răng mỗi loại của nửa hàm trên, còn mẫu số là số răng của nửa hàm dưới. Các chữ cái ký hiệu là I (răng cửa), C (răng nanh), P (trước hàm) và M (răng hàm). Ví dụ ở trâu bò: I 0/3; C 0/1; P 3/3; M 3/3 hay viết 0033/3133 =32 răng. Nha thực của chuột (Rattus) I 1/1; C 0/0; PM 0/0; M 3/3 = 16 răng. Răng có thể mọc dài liên tục, gọi là răng cao (ngà voi nặng tới 80kg/đôi, răng chuột nếu không mài liên tục thì có thể dài tới 1 mét), hay phát triển chỉ có giới hạn (răng ngắn).

- Lưỡi thú ở trong xoang miệng chính thức, thường có bản rộng dùng để lấy thức ăn và đưa thức ăn vào răng lúc nhai. Một số loài lưỡi có chất dính để bắt mồi (tê, thú ăn kiến)…

Hầu

Hầu ở sau khẩu cái, mềm, ngắn, thông với khí quản, ống eustachi và lỗ mũi trong.

Thực quản

Thực quản của thú là một ống cơ, chủ yếu là cơ trơn đàn hồi, xuyên qua cơ hoành đến dạ dày. Ở động vật nhai lại, thành thực quản có nhiều cơ vân nên chúng có thể chủ động ợ thức ăn lên để nhai lại.

Dạ dày

Dạ dày thú phân biệt rõ với thực quản, gồm thượng và hạ vị. Một số loài thú có dạ dày chia thành 3 phần (cá voi) hay 4 phần (trâu bò..). Nhóm thú ăn thực vật, trong dạ dày có trùng roi, vi khuẩn sống cộng sinh giúp cho quá trình tiêu hoá . 

Dạ dày của nhóm nhai lại (theo Raven)
1. Ruột non; 2. Dạ cỏ;  3. Hầu; 4. Dạ tổ ong; 5. Dạ lá sách; 6. Dạ múi khế

 Ruột và hậu môn

Ruột thú phân hóa phức tạp: Manh tràng ở thú ăn thực vật rất phát triển, có nhiều vi sinh vật cộng sinh như dạ cỏ của nhóm động vật nhai lại. Một số loài có ruột thừa, đó là một đoạn ngắn hình giun nằm ở đáy ruột tịt, trên thành ruột thừa có nhiều bạch huyết. Ruột già hấp thụ nước và các chất dinh dưỡng đã tiêu hoá. Thành ruột sau có nhiều tuyến chất nhầy, hấp thụ nước. Ống tiêu hoá của thú thay đổi tùy thuộc vào loại thức ăn.

2. Tuyến tiêu hoá

Tuyến tiêu hoá của thú hoàn chỉnh:

- Gan lớn, có túi mật, một số loài như chuột nhắt, lạc đà, cá voi, ngựa không có

túi mật. Gan tham gia đồng hóa đạm, béo, đường…

- Tụy của thú tập trung thành tuyến, màu trắng đục gần hạ vị, tiết nhiều men tiêu hóa quan trọng và hormôn insulin

Cấu tạo tuỵ ở thú (theo Raven)
1. Túi mật; 2. Ống dẫn mật chung;  3. Ống dẫn tuỵ; 4. Ruột non; 5.  Tuỵ ; 6. Tế bào bêta;  7. Tế bào  anpha ở đảo Langerhans

Quỳnh Hoa

Comments

Viết nhận xét mới Tìm kiếm

Viết nhận xét
Tên:
Email:	Không cần thông báoThông báo
Tiêu đề:
	Hãy nhập mã xác nhận. Nhận xét phải được gõ bằng Tiếng Việt có dấu!

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."