Đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể (Inversion)
Đảo đoạn xảy ra lúc đoạn trong đứt đi quay 1800 rồi được nối lại. Giả sử trình tự bình thường của đoạn NST là 1-2-3-4-5-6, hai chỗ bị đứt xảy ra ở vùng 2-3 và 5-6 và đoanh bị đứt nối đảo ngược. Như vậy NST có đoạn 1-2-5-4-3-6
Nguồn gốc của đảo đoạn
Đảo đoạn mang tâm động (Pericentric inversion)
Tâm động nằm bên trong đoạn bị đảo. Trong giảm nhiễm I các NST tương đồng khi tiếp hợp sẽ tạo vòng tròn kép. Nếu trao đổi chéo xảy ra giữa 2 sợi NST đơn trong vùng đảo đoạn thì 2 chromatid đó của mỗi NST thường có chiều dài không cân bằng nhau. Trong trường hợp này, một nữa sản phẩm của giảm phân vừa có lặp đoạn lại có mất đoạn nên mất sức sống. Nữa khác của các giao tử (không có trao đổi chéo) có sức sống bình thường gồm 1/4 có đoạn với trình tự gen bình thường và 1/4 có đảo đoạn.
Ví dụ ở dị hợp tử có đảo đoạn xảy ra trao đổi chéo ở vùng 3-4. Các NST tái tổ hợp có đoạn trắng đoạn đen đều làm giao tử mất sức sống vì có gen thừa, có gen thiếu.
+ NST đen trắng bên trái có các gen (6-3-4-56) (2 gen 6, thiếu gen 1- 2)
+ NST đen trắng bên phải có các gen (1-2-5-4-3-2-1) (2 gen 1-2, lait hiếu gen 6)
Trao đổi chéo xảy ra ở đoạn đảo
Cặp nhiễm sắc thể dị hợp do đảo đoạn hình thành vòng trong giảm phân
a) Sơ đồ của sự tạo vòng
b) Ảnh chụp hiển vi điện tử quá trình tạo vòng
Đảo đoạn không mang tâm động (Paracentric inversion)
Trao đổi chéo đơn ở đảo đoạn
Tâm động nằm ngoài đoạn bị đảo. Trao đổi chéo xảy ra bên trong đoạn đảo tạo NST hướng tâm (có 2 tâm động - dêcntric chromosome) và trong kì sau I sẽ tạo nên cầu nối, nối 2 cực tế bào. Cầu nối sẽ bị đứt ở bất kì chỗ nào tạo ra các đoạn không cân bằng chứa lặp đoạn hoặc mất đoạn. Ví dụ trường hợp xảy ra trao đổi chéo giữa 4-5
Trao đổi chéo xảy ra ở đoạn không mang tâm động
Các NST không có trao đổi chéo (trắng cả hay đen cả) tạo giao tử có sức sống, số khác tạo giao tử mất sức sống vì không cân bằng di truyền. Đoạn không tâm động (acentric fragment) tạo ra sẽ bị mất vì không di chuyển được về cực. Một nữa sản phẩm của giảm phân sẽ mất sức sống vì do thừa và thiếu gen, 1/4 có sức sống bình thường và 1/4 có sức sống với NST có đảo đoạn.
Hương Thảo
| Comments |
|
3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."
| < Lùi | Tiếp > |
|---|
- Bệnh di truyền do đột biến NST
- Hiểu biết về hội chứng Down
- Đột biến dị đa bội
- Đột biến đa bội nguyên (euploidy)
- Lặp đoạn (tăng đoạn - Duplication) nhiễm sắc thể
- Đột biến mất đoạn NST
- Các dạng đột biến cấu trúc NST và cơ chế phát sinh
- Đặc điểm di truyền của thể đa bội
- Sự phân bố và các con đường hình thành thể đa bội trong tự nhiên
- Nhiễm sắc thể Y và chất nhiễm sắc giới tính của người
- Các phương pháp lập bản đồ di truyền người
- Tổ chức phân tử của các NST
- Các đặc điểm và giá trị của ruồi giấm trong nghiên cứu di truyền học
- Đột biến lệch bội (aneuploidy)
