Friday, Jul 25th

Last update07:50:41 AM GMT

Thuviensinhhoc.com Công nghệ sinh học Xác định sinh trưởng của tế bào

Xác định sinh trưởng của tế bào

Email In

Xác định sinh trưởng tế bàoTrong các hệ thống sinh học, mọi sự sinh trưởng đều có thể được định nghĩa là sự tăng tuần tự của các thành phần hóa học. Sự sinh trưởng của tế bào có thể được xác định bằng số lượng tế bào, sinh khối tế bào hoặc hoạt tính tế bào.

1. Xác định số lượng tế bào

1.1. Đếm bằng kính hiển vi

Số lượng tế bào trong quần lạc có thể được đếm dưới kính hiển vi bằng cách đếm các tế bào được đưa vào trong một buồng đếm đặc biệt. Có hai loại buồng đếm được dùng để đếm số lượng tế bào trong một mẫu dịch lỏng:

- Haemocytomete. Buồng đếm tế bào máu dùng cho những tế bào có đường kính ≥ 3 µm.
- Petroff-Hausser counting chamber. Buồng đếm Petroff-Hausser được dùng chủ yếu cho vi khuẩn.

Cả hai loại buồng đếm có các đường kẻ ô vuông đặc trưng trên bề mặt của tấm kính (lam kính). Khung đỡ trên mỗi mặt của tấm đếm (grid) giữ một tấm kính phủ (cover glass) cách tấm đếm một khoảng cách đã biết (ví dụ: 0,1 mm) sao cho thể tích của ô vuông được biết chính xác. Một mẫu dịch huyền phù tế bào cần đếm được cho chảy qua dưới tấm phủ và làm đầy buồng đếm. Sau đó, đếm số lượng tế bào trên một đơn vị diện tích của đường kẻ dưới kính hiển vi. Các dịch huyền phù đậm đặc cũng có thể đếm được nếu chúng được pha loãng thích hợp.

Một số ưu điểm của phương pháp đếm trực tiếp:

- Chỉ cần các thiết bị tối thiểu.
- Các kết quả thu được nhanh.
- Có thể quan sát các đặc điểm hình thái của cơ thể

Buồng đếm haemocytometer

Một số nhược điểm của phương pháp đếm trực tiếp:

- Thường rất khó phân biệt các tế bào chết và tế bào sống.
- Không thích hợp cho các dịch huyền phù có mật độ thấp.
- Các tế bào có kích thước nhỏ thường khó quan sát dưới kính hiển vi và có thể không thấy khi đếm.
- Phương pháp đếm thực tế gây mỏi mệt và nhầm lẫn trong quá trình đếm.
- Không thích hợp đối với các tế bào xếp thành cụm như là mycelium (thể sợi nấm).

1.2. Đếm các tế bào phát triển trên đĩa nuôi cấy (petri dish)

Các tế bào phát triển được định nghĩa là tế bào có thể phân chia và tạo ra khuẩn lạc. Có hai cách để thực hiện phương pháp đếm trên đĩa petri: phương pháp đĩa trải (spread plate) và phương pháp đĩa rót (pour plate).

Với phương pháp đĩa trải, một thể tích nhỏ hơn 100 µL được trải khắp bề mặt agar. Với phương pháp đĩa rót, mẫu vật được trộn với agar nóng chảy (đã để nguội đến khoảng 60oC) và được rót trên đĩa vô trùng. Các đĩa sau đó được nuôi cho đến khi xuất hiện khuẩn lạc, và số lượng khuẩn lạc được đếm trực tiếp. Điều quan trọng là số lượng các khuẩn lạc phát triển trên đĩa phải không quá lớn hoặc không quá nhỏ. Để thu được một số lượng tế bào thích hợp trên một đơn vị diện tích thì mẫu vật phải được pha loãng. Trường hợp cần pha loãng nhiều, người ta thường sử dụng kỹ thuật pha loãng tuần tự (serial dilution). Ví dụ: để thực hiện pha loãng 1/106, thì có thể thực hiện ba lần pha loãng liên tiếp 1/100 hoặc sáu lần pha loãng liên tiếp 1/10.

1.3. Đếm bằng máy đếm

Để tránh sự đơn điệu khi đếm trực tiếp bằng kính hiển vi, có thể sử dụng phương pháp đếm bằng máy đếm. Kỹ thuật này cho phép không chỉ đếm được số lượng tế bào, mà còn đo cả kích thước tế bào. Nhược điểm của phương pháp này là nó không thể phân biệt giữa tế bào và các phần tử bẩn khác. Kỹ thuật này cũng khó sử dụng với các cơ thể dạng chuỗi và không đem lại kết quả tốt với các cơ thể dạng hệ sợi (ví dụ như nấm).

2. Xác định sinh khối tế bào

2.1. Trọng lượng khô của tế bào

Trọng lượng khô tế bào có thể được xác định trực tiếp bằng cách lấy một lượng tối thiểu của dịch huyền phù tế bào để ly tâm. Sau khi đổ thể nổi, tế bào được rửa bằng nước cất để loại bỏ tất cả các chất hòa tan. Dịch huyền phù được ly tâm một lần nữa và các tế bào sau khi kết đặc lại được sấy khô trong tủ sấy và cân để xác định trọng lượng. Đây là phương thức trực tiếp nhất để xác định số lượng sinh khối tế bào. Tuy nhiên, cách xác định như thế tốn nhiều thời gian và dễ bỏ qua những thay đổi nhỏ của sinh khối tế bào. Kỹ thuật này chỉ có thể sử dụng đối với những dịch huyền phù dày đặc và tế bào phải được rửa sạch hoàn toàn khỏi những chất ngoại sinh bám vào.

2.2. Độ đục của dịch huyền phù tế bào

Sinh khối tế bào cũng có thể được xác định bằng phương pháp quang học thông qua xác định lượng ánh sáng bị tán xạ bởi dịch huyền phù tế bào. Kỹ thuật này dựa trên cơ sở lập luận rằng các phần tử nhỏ tán xạ ánh sáng một cách tương xứng, trong các giới hạn nhất định, tới nồng độ của chúng. Khi tia sáng xuyên qua dịch huyền phù của tế bào, thì lượng ánh sáng truyền qua bị giảm đi do kết quả của sự tán xạ, như vậy đó chính là phương pháp xác định mật độ tế bào.

Việc đo độ đục của dịch huyền phù tế bào thường được thực hiện trên máy quang phổ để đọc các đơn vị hấp thụ (A). Khả năng hấp thụ (absorbency) được định nghĩa là số logarithm của tỷ lệ giữa cường độ ánh sáng va chạm vào dịch huyền phù tế bào (Io) và cường độ ánh sáng được truyền qua bởi dịch huyền phù (I):

A = log Io/I

Đường cong chuẩn (standard curve) có thể thu được bằng cách đo độ hấp thụ (A) của mẫu với nồng độ tế bào đã biết trước. Việc đo thường được thực hiện ở bước sóng từ 600-700 nm.

3. Các phương pháp gián tiếp

Phương pháp gián tiếp để xác định sinh khối tế bào dựa trên phép tính hệ số tỷ lượng toàn phần (overall stoichiometry) cho sự sinh trưởng và tạo thành sản phẩm, có thể được trình bày trong một dạng chung như sau:

Nguồn carbon + nguồn nitrogen + phosphate + O2 → sinh khối tế bào + CO2 + H2O + sản phẩm + nhiệt

Sự thay đổi sinh khối tế bào có thể được kiểm soát gián tiếp bằng cách xác định sự tiêu thụ chất dinh dưỡng, tạo thành sản phẩm, các thành phần tế bào, giải phóng nhiệt hoặc các tính chất vật lý khác của dịch nuôi cấy tế bào.

3.1. Sự tiêu thụ chất dinh dưỡng

Cần chọn một chất dinh dưỡng mà chất này không bao giờ được sử dụng để tổng hợp sản phẩm trao đổi chẩt. Phosphate, sulfate hoặc magnesium có thể là những chọn lựa tốt. Khi sinh khối tế bào là sản phẩm chính, thì nồng độ của nguồn carbon còn lại trong môi trường có thể được đo để đánh giá sinh khối tế bào.

3.2. Tạo thành các sản phẩm

Điều quan trọng là cần kiểm tra sản phẩm tạo thành có được kết hợp với sự sinh trưởng hay không. Một số sản phẩm được tạo thành sau khi sinh khối tế bào đạt tới pha tĩnh (stationary phase) của chu kỳ sinh trưởng và vì thế, không được kết hợp với sự sinh trưởng. Sự giải phóng CO2 có thể được xác định và nó có quan hệ tỷ lượng đối với sự sinh trưởng của tế bào. Một sản phẩm hoàn toàn chung cho mọi phản ứng lên men là ion H+. Lượng kiềm bổ sung vào dịch lên men sẽ duy trì độ pH thích hợp cho sinh trưởng.

3.3. Các thành phần tế bào

Đối với các nuôi cấy trải qua sự sinh trưởng cân bằng, thì các thành phần tế bào thuộc nhóm đại phân tử như là protein, RNA và DNA có thể được xác định thay cho sinh khối tế bào. Tuy nhiên, cần phải thận trọng do tỷ lệ của những nguyên liệu này trong tế bào có thể thay đổi theo thời gian nếu nuôi cấy không trải qua sự sinh trưởng cân bằng.

3.4. Giải phóng nhiệt

Sự sinh trưởng của tế bào phát ra nhiệt. Lượng nhiệt phát ra tùy thuộc vào hiệu suất sử dụng năng lượng carbon. Vì thế, việc xác định nhiệt độ của hệ lên men có thể kết hợp gián tiếp với sự sinh trưởng của tế bào. Tuy nhiên, lượng nhiệt toàn phần tích lũy trong hệ lên men phụ thuộc vào hiệu quả phối hợp của các nguồn sinh nhiệt và mất nhiệt khác nhau như: nhiệt từ quá trình khuấy và bay hơi, nhiệt tiêu hao xung quanh thành của hệ lên men và nhiệt nhạy (sensible heat) trong luồng không khí. Vì thế, để xác định sinh trưởng bằng sự giải phóng nhiệt, cần phải thiết lập cân bằng năng lượng của hệ lên men mặc dù đây một công việc không dễ dàng.

3.5. Độ nhớt

Sinh trưởng của cơ thể hệ sợi (nấm) hoặc sự tạo thành polysaccharide đã làm tăng độ nhớt của dịch lên men (fermentation broth). Vì thế, việc xác định độ nhớt của dịch lên men rất hữu ích trong các quá trình lên men ở quy mô công nghiệp. Độ nhớt biểu kiến đo được ở tốc độ dịch chuyển cố định có thể được dùng để đánh giá nồng độ tế bào hoặc nồng độ sản phẩm.

Theo CNTB


Hướng dẫn download:
Click vào link → Chờ 5 giây → Click vào SKIP AD >> (Pass nếu có: www.thuviensinhhoc.com)

Hãy click nút Like và G+1 để ủng hộ Thư Viện Sinh Học!


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: